به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی؛
معرفی کتابخانه قدیمی "حاجی آخوند هلوسعدی" در میانکوه بختیاری
شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۴ ساعت ۱۶:۱۲
تصویر: علی حسین نظری
تصویر: علی حسین نظری
 
ایبنانیوز / یادداشت / علی حسین نظری سرمازه
شاعر و پژوهشگر بختیاری، مدرس دانشگاه

قوم بزرگ بختیاری با ویژگی های برازنده ای چون شجاعت، صداقت، میهن دوستی، مهمان نوازی، و مهم تر از همه تاثیرگذاری در تاریخ ایران زمین شناخته شده است.

آشنایی این قوم بزرگ و بزرگانش با مسایل روز و تاثیرگذاری آنان در رویدادهای زمان خود، ناشی از تربیت آنان در محیطی عالمانه و دانش دوست و فرهنگ مداربود، که از نشانه های آن وجود کتاب ها و کتابخانه هایی در کاخ های خوانین و خانه های بزرگان و دانش دوستان قوم بود که بعضاً زمینه ساز حضور پژوهشگران و دانشمندانی در این سرزمین و تولید آثار ادبی فاخر گردید. هرچند، از سوی دیگر، حقیقت تلخ بی توجهی سران قوم به توسعه دانش را در میان این قوم نمی توان نادیده گرفت.

یکی از این کتابخانه ها را حاجی آخوند هلوسعدی بختیاری در زادگاه خود روستای سرمازه در میانکوه اردل بختیاری در دهه های نخستین قرن سیزدهم هجری دایر نموده بود.

حاج ولی محمد هلوسعدی بندانی فرزند کربلایی عبداله از باب بهداروند، تیره جانکی سردسیر، تش هلوسعد، کروبو کربلایی نظر بود.

در بیان نسب حاجی آخوند، به استناد مکتوبات و منقولات، او فرزند کربلایی عبداله فرزند کربلایی جهانگیر، فرزند کربلایی نظر، فرزند ملاعیوض، فرزند ملاحسن، فرزند بداق، فرزند ملک، فرزند تاجمیر، فرزند حسین، فرزند حسین شیرالی بود که سلبقه سکونت اجدادی او در منطقه هلوسعد میانکوه به بیش از سه قرن می رسد.
پدرش، کربلایی عبداله، مردی متدین، معتمد و مورد وثوق مردم و حاکمان بود که در رعایت مسایل شرعی و دینی زبانزد عام و خاص بود که به شیوه پدری و اجدادی عمدتاً عهده دار امور طایفه از سوی حاکمان ایل بختیاری بودند.

مادر حاجی آخوند، بی بی ملکی جان، فرزند آجعفرقلی رویگری از بزرگان منطقه رویگر پشتکوه بختیاری بود.
حاجی آخوند از شاگردان مکتب ملاهادی سبزواری بود که در پرتو دانش خود منشا آموزش و توسعه و خیرات فرهنگی فراوانی گردید. وی پس از گذراندن دورانی از تحصیلات خود در حوزه علمیه شهر سبزوار، به زیارت خانه خدا مشرف گردید.

حاجی آخوند دهه های آخر عمر خود را در روستای سرمازه میانکوه نزد برادران گذراند. وی که با برخی از سران دانش دوست قوم از جمله محمدحسین خان سپهدار، دوستی و رفت و آمد و نامه نگاری داشت، از مجموعه کتب خود کتابخانه ای را در این روستا تأسیس نمود. این کتابخانه معمولا مورد استفاده مردم هلوسعد و مهمانان و علاقمندان قرار می گرفت. حاجی آخوند به کمک همین کتب، معمولا در شب نشینی ها و مهمانی ها آموزه های دینی و تربیتی را به دوستداران می آموخت.

حاجی آخوند به پیشنهاد دوستش محمدحسین خان سپهدار دهه های آخر عمر خود را در منطقه میانکوه بختیاری گذراند وعمدتا به امور دینی و شرعی و حل اختلافات مردم و آموزش احکام و ایراد خطبه های ازدواج و... می پرداخت.

پس از فوت مرحوم حاجی آخوند، برخی کتاب هایش را به عنوان ماترک مقدس در امامزاده ها گذاشتند یا به سادات هدیه نمودند. از جمله این کتب که بستگان و بازماندگان به یاد دارند، قرآن، نهج البلاغه، نهج الفصاحه، مفاتیح الجنان، منتهی الآمال، حلیه المتقین، خمسه نظامی، دیوان حافظ، شاهنامه فردوسی و تعدادی دستک و دست نوشته و... بود. از این همه کتاب آن چه کمتر مورد استفاده قرار می گرفت یا آشنایی چندانی با آن ها نبود بیشتر دستخوش بخشش، جابجایی و یا تقدیم به اماکن مقدس گردید.

در اوایل انقلاب اسلامی به پیروی از حاجی آخوند، نوه برادرش به نام ملا یداله نظری با همکاری کمیته فرهنگی جهاد سازندگی اقدام به تاسیس اولین کتابخانه پس از انقلاب در منطقه نمود که مورد استفاده مردم و بیشتر دانش آموزان می گردید. این کتابخانه شامل برخی کتب به جامانده از حاجی آخوند و کتاب های شعر و داستان انقلابی بود. متاسفانه پس از فوت ناگهانی مرحوم ملا یداله نظری، از این کتابخانه جز چند جلد اندک چیزی نماند.

روستای سرمازه میانکوه، زادگاه آن بزرگان، از دیرباز تاکنون به عنوان جایگاه کتاب و دانش و فرهنگ در منطقه شهرت دارد. دست نوشته های ارزشمندی درباره مسایل گوناگون زندگی ایلیاتی از دیرباز در نزد بزرگان روستا به یادگار مانده است.

از این کتابخانه قدیمی قوم بختیاری، قرآنی دست نویس و نسخه هایی از خمسه نظامی، شاهنامه فردوسی و دیوان حافظ به جا مانده که چند جلد از آن ها نزد نگارنده می باشد.
کد مطلب: 8498
Share/Save/Bookmark