۱۷
فراخوان نکوداشت سردار مریم بختیاری به مناسبت روز زن ؛ ۲2
بررسی شجره نامه و نسب نامه بی بی مریم بختیاری
يکشنبه ۳۱ فروردين ۱۳۹۳ ساعت ۲۳:۰۱
عکس: دکتر فریبرز فروتن، استاد دانشگاه
عکس: دکتر فریبرز فروتن، استاد دانشگاه
 
ایبنانیوز / سرویس زنان / یادداشت / دکتر فریبرز فروتن *

پیدایش شجره نامه :
افتخار به نیاکان و پیشینیان و سعی در حفظ هر آنچه که ما را به نوعی مرتبط با گذشته خانوادگی مان می کند، یک حس طبیعی مؤثر در شناسایی و حفظ فرهنگ و هویت قومی است. در واقع هویت امروزی ما بر اساس کمک و معاونت اجدادمان و بر اساس داشته های به ارث رسیده از آنها طی قرون متمادی، شکل گرفته است و بر همین اساس هر خانواده تاریخ مربوط به خودش را دارد.

علم انساب و شجره نامه یکی از شاخه های تاریخ نگاری محلی می باشد که از گذشته دور در کشور ما وجود داشته و علما و دانشمندان زیادی از طریق روش های خاص خود سعی نموده اند که تاریخچه و شرح حال خاندانهای مختلف را شناسایی و به رشته تحریر درآورند. این رشته بعدها تطورات زیادی یافت و به شاخه های متعددی مانند علم انساب که در بردارنده نسب قبایل و سلسله های محلی است، علم حدیث که در برگیرنده زندگینامه محدثان است، مزارات که در خصوص مدفن بزرگان است، تذکره ها و... تقسیم گشت که از موضوع بحث ما خارج است.

امروزه برخلاف گذشته فقط شجره نامه خاندان های مشهور و ثروتمند مورد علاقه بود، برخی از مورخین علاقه مند به محلی نگاری در پی روشهایی هستند که از طریق آن بتوان اطلاعات مربوط به خانواده های مختلف را جمع آوری کرده و در یک آرشیو اختصاصی نگهداری نمود. شکی نیست که چنین آرشیوهایی برای بررسی ریشه های فرهنگی یک جامعه و کالبد شکافی برخی از عادات اجتماعی اقوام به چه میزان دارای اهمیت بوده و مورخین را به نتایج جالب توجهی می رساند. نمونه چنین کاری از سالها قبل در برخی از کشورهای اروپایی شروع گشته است. آنها مراکزی را تحت عنوان F.R.C (Family records center) تشکیل داده و همه خانواده ها را تشویق به نگهداری اسناد خانوادگی خودشان در این مراکز می کنند.

ضرورت شجرنامه :
در کشور ما نیز از دیرباز علم انساب در بین برخی از علما وجود داشته و بر اساس آنها شجره نامه امامزادگان و حتی سادات معاصر را تعیین می نمایند. اما قبل از پرداختن به روشها ناگزیر از بیان دو ضرورت اساسی در این راه هستم؛ یکی صبر و استقامتی است که پویندگان این راه و محققان می بایست واجد آن باشند و ضرورت دوم که به نظر نگارنده بسیار مهم و اساسی است همانا تولید احساسی مشابه احساس تحقیق شوندگان است. به مفهوم دیگر ممکن است که در طول تحقیق و جستجو به مواردی از رفتار و عادات گذشتگان مان برخورد کنیم که ما را شوکه کرده و به تعجب وادارد. به همین لحاظ می بایست این توانایی و حس را در وجودمان ایجاد کنیم که تا حد ممکن خود را هم عصر نیاکان مان فرض کرده و سعی کنیم مقتضیات زمان و مکانی که اجدادمان را به چنین عملکرد های شگرفی واداشته است، درک کنیم.

مراحل و چگونگی شجره نویسی :
۱- اولین قدم برای جمع آوری اطلاعات انجام مصاحبه است که به عنوان تاریخ شفاهی (Oral History) یاد می کنند. به این منظور می بایست با همه اعضای خانواده در مورد گذشتگان و نیاکانمان مصاحبه کرده و طی گفتگو، که حتماً آنرا ضبط و ثبت می کنیم، سعی نماییم که همه اطلاعات مهم را از طریق گفتگو با آنها به دست آوریم. از هیچ نکته ای نباید چشم پوشی کرده و همواره این مسئله را در نظر داشته باشید که طی این مرحله به تفسیر و یا گزینش مطالب نپردازید و سعی کنید تا حد ممکن کلیه اظهار نظر ها را جمع آوری کرده تا بعداً در مراحل بعد به کمک اسناد و مدارک راهنما و روش های علمی آنها را پالایش کنیم.

۲- سپس سعی نمایید کلیه القاب و عناوین و هر آنچه را که به نوعی تداعی کننده شاخه های خاندان شما هستند، جمع آوری کنید. توجه نمایید که این القاب و عناوین مبین دلایل محبوبیت، موفقیت، کامیابی و یا ناکامی خانواده شما هستند. اگر در این راه به القاب یا اسامی غیر معمول برخورد کردید آنها را کم اهمیت در نظر نگرفته و در صدد حذف آنها نباشید. به یاد داشته باشید که اکثر پدربزرگ ها و مادربزرگ های ما تا همین اواخر بی سواد بودند و شاید حیرت ما از برخورد با این عناوین غیر معمول ناشی از این دلیل باشد.


۳- در مرحله بعد کلیه افسانه های قدیمی و داستان ها و اشعار محلی را که مربوط به خانواده شما می شود جمع آوری کنید. شاید بپرسید که ارزش این مجموعه در یک کار علمی تا چه حد است؟ باید گفت که اکثر داستانها و افسانه ها و حتی اشعار و دوبیتی های محلی بر اساس حوادث که زمانی اتفاق افتاده است شکل گرفته اند و تنها گذر زمان و قوه تخیل اجدادمان بوده که آنها را تزیین کرده و پیرایه بسته است. البته ذکر این نکته کوتاه ضروری است که در ادامه راه می بایست این داستانها به کمک دیگر اسناد پالایش گردد.

۴- آلبوم های خانوادگی یکی دیگر از مهمترین منابعی است که کمک فراوانی در روشن شدن تاریخ خانواده و شناسایی اجدادمان می کند. هر چند صنعت عکاسی از دوران ناصرالدین شاه وارد ایران شد ولی برخی از خانواده های مشهور از نقاشان زمان خود برای ترسیم تصاویرشان کمک می گرفتند و به همین لحاظ شاید بتوان مجموعه ای از عکس های خانوادگی تشکیل داد.


۵- اگر در خانواده کتب قدیمی بخصوص کتب دینی مقدس مانند قرآن دارید، آنها را نگهداری و بررسی کنید. از قدیم در خانواده های ایرانی مرسوم بوده که اطلاعات مربوط به خانواده را پشت جلد قرآن یادداشت می کردند. برخی از مهمترین اطلاعاتی که از این طریق می توانید به دست آورید شامل تاریخ ولادت و مرگ اشخاص، قسم نامه و امان نامه ها، عهد نامه های خصوصی، وقف نامه ها، نذورات و... می باشد. مشاهده می فرمایید که چه اطلاعاتی ارزشمندی را از این طریق می توانید به دست آورید.

۶- هر چندکه ممکن است به مذاق تان خوش نیاید ولی حتما قسمتی از برنامه شما این باشد که سری به گورستان بزنید تا هم فاتحه ای نثار روح گذشتگان تان کرده و هم اطلاعاتی از آنجا جمع آوری کنید؛ بخصوص اگر خانواده شما در نقطه خاصی مانند امام زاده یا زیارتگاه دیگری دارای مقبره خصوصی باشند. گاهی اطلاعات درج شده بر روی سنگ قبرها می توانند بسیار کارگشا باشند و از آنها می توان به مانند سندی قابل استناد برای تاریخ تولد و مرگ، نام پدر و مادر و اجداد، علت مرگ و... استفاده نمود.

۷- به عنوان آخرین و مهمترین توصیه هر آنچه را که فکر می کنید به نوعی با تاریخ اجداد شما در ارتباط باشد، حفظ کنید. این اسناد ممکن است شامل مواردی چون تکه های روزنامه، آگهی های تبریک و تسلیت، مدارک تحصیلی و اجازه نامه اجتهاد، استفتاء شرعی از مراجع تقلید، قباله های ازدواج و اسناد خرید و فروش، بنچاق ها، بیع شرط ها، احکام، وصیت نامه ها، فرمان نامه ها، خاطرات و وقایع نگاشت ها ، برات ها و حواله، جاتف، القاب نامه و علائم و درجه های نظامی، اسناد انجمن ها، صورت جلسه نشست ها، عکس های قدیمی، دوبیتی ها و اشعار محلی دست نویس، اشیا و ابزارهای نمادی و خاص مانند شمشیر، خنجر و تفنگ، که بر روی آنها تاریخ یا نوشته ای حک شده است و... باشد.

نوشتن نام زنان در شجره نامه ها و نسب نامه ها 

بی بی مریم بختیاری معروف به «سردار مریم بختیاری» یکی از زنان نامدار، برجسته، با تدبیر، مبارز، استعمار ستیز، استبدادستیز، آزادی خواه و ایران دوست بختیاری بوده که در طول دوره عمر خویش حوادثی بر او گذشته و حماسه هایی را نیز آفریده است. بی بی مریم همیشه در نگاهش تمامیت خواهی ایران، عدالت طلبی، رفع تبعیض و رعایت حقوق همگانی ارجمند بوده و خصوصاً توجه به حقوق زنان در ایران و بختیاری از جمله آرمان، آمال و اهداف ایشان بوده که در مجموعه خاطرات و یادداشت های به جای مانده از ایشان به خوبی، به روشنی و درستی این نیات نمایان است.

در زیر دو شجره نامه یا نسب نامه مربوط به نسب پدری و نسب مادری این سردار بختیاری تنظیم شده است. در کنار همه فواید و استفاده های زیاد شجره نامه ها و نسب نامه ها در ایران از قدیم تا عصر حاضر، یک کمبود و عیب بزرگ در کار شجره نویسان و نسبت نویسان به صورت برجسته به چشم می خورد و آن خلا محسوس نام زنان و دختران در نمودار های ترسیمی شجره نامه هاست. که این امر شاید از روی کم توجهی، بی اطلاعی و بعضاً کتمان حق مطلب است. محسوب نکردن و ننوشتن نام زنان و دختران در نسب نامه ها خود یک اشتباه بزرگ تاریخی در تاریخ محلی نگاری و نسب شناسی است که بایستی به این مهم بیشتر پرداخته شود. از این رو قید نام زنان و دختران در شجره نامه ها علاوه بر رعایت عدالت انسانی و محترم شمردن حقوق فردی آنان، موجب کمک به شناسایی بیشتر و بهتر پیوند ها و پیوستگی های اجتماعی افراد می شود.


(تصویر الف: شجره نامه پدری بی بی مریم بختیاری / تدوین شجره نامه: فریبرز فروتن)

شرح اسامی مندرج در شجره نامه پدری:

۱- رییس ایل پاپی لرستان 
۲- از نوادگان اتابکان لرستان بوده و همسر آن از طایفه زراسوند بختیاری 
۳- شاه عباس صفوی به ایشان لقب توشمال و ریاست بر طایفه زراسوند بختیاری را دادند و همسر آن از طایفه زراسوند بختیاری 
۴- جد تیره احمد خسروی های زراسوند بختیاری 
*- همسر آ خونکار فرزند آ شاه قلی فرزند غالب آقا 
۵- جد خوانین دورکی بختیاری
۶- سردار نادر شاه و فاتح قندهار و رییس ایل هفت لنگ بختیاری
۷-دارای حکم خانی از کریم خان زند بر ایل هفت لنگ بختیاری
۸- ایلخانی دورکی بختیاری
۹- ایلخانی دورکی بختیاری
۱۰- همسر میرزا عوض خان پسر جهانگیر خان بابادی عالی انور
۱۱- ایلخانی بختیاری و مادرش بی بی شاه پسند دختر علی صالح خان بهداروند
۱۲- حاج ایلخانی بختیاری و بی بی شاه پسند دختر علی صالح خان بهداروند
۱۳- مادرش بی بی شاه پسند دختر علی صالح خان بهداروند و برادر تنی حسین قلی خان و حاج امامقلی خان
۱۴- ایلبیگی بختیاری و مادرش بی بی مهر بانو دختر ملا آقا علی عالی محمودی دنیارونی است
۱۵- سردار اسعد اول و مادرش بی بی خانم از طایفه خدر سرخ زراسوند بختیاری
۱۶- صمصام السلطنه و مادرش بی بی مهر افروز دختر شفیع خان بختیاری
۱۷- مادرش دختر شاهرخ خان جانکی بختیاری
۱۸- سردار اسعد دوم و مادرش بی بی مهری جان دختر نجف خان بختیاری
۱۹- سردار ظفر بختیاری و مادرش بی بی مهری جان دختر نجف خان بختیاری
۲۰- امیر مجاهد بختیاری و مادرش دختر یکی از خوانین طیبی بویر احمدی
۲۱- همسر ابراهیم خان ضرغام السلطنه بختیاری و بی بی مریم اسم او را بی بی ماه خانم گفته ولی در بعضی اسناد دیگر از او به نام بی بی آغا جان خانم یاد شده ( بنگرید به کناب سردار گمنام نوشته مصطفی علیزاده گل سفیدی ص ۵ )
۲۲- اول همسر حاج عباسقلی خان پسر حاج امامقلی خان ایلخانی بود که پس از فوت او با غلامحسین خان سردار محتشم بختیاری ازدواج کرد
۲۳- همسر حیدر خان احمد خسروی زراسوند
۲۴- همسر یکی از خوانین محمد صالح چهارلنگ بانوی متدین و باسواد و بی اولاد بود
۲۵- از نام همسر آن اطلاعی ندارم
۲۶- همسر اول او میرزا آقا خان چهار لنگ کیان ارثی بوده که پس از فوت او به خدا کرم خان کیان ارثی چهارلنگ یعنی برادر شوهر خود ازدواج کرد .
۲۷- همسر آ سلطان پسر میرزا عوض خان پسر جهانگیر خان بابادی عالی انور بود . ذکر مطلبی را مناسب یاد آوری می دانم و اینکه جهانگیر خان بابادی با جعفر قلی خان دورکی با جناق بودند . هر دو دامادهای علی صالح خان بهدار وند بودند. همسر جهانگیر خان ملا خاتون جان نام داشته که زنی مذهبی، اهل دین و دیانت، با اخلاق، دارای سواد محلی و ملایی که در خانه ی پدری خود در تهران و بعضی از روحانیون و ملاهای بنام عصر خود (در دوره فتحعلی شاه قاجار) در تهران آموخته و خیلی تمایلی به مطرح کردن خود نداشت. بیشتر اوقات زندگی خود را به عبادت و خواندن دعا می گذراند .
ملا خاتون جان خاله ایلخانی و حاج ایلخانی و مصطفی قلی خان هم بوده و آنان خیلی احترام این خاله را داشتند خصوصاً حسین قلی خان ایلخانی مرتب جویای احوال این خاله مؤمنه بود. ملا خاتون جان مادر آ محمد ولی خان پسر جهانگیر خان بابادی بوده و مُلا بی بی سالهای آخر عمر خود را در قم گذراند و مرتب به آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) به زیارت می رفته و در نهایت در جوار این آستانه مقدسه به خاک سپرده می شود. تا کنون هیچ نویسنده ای به ذکر نام بختیاری یا خارجی این دختر علی صالح خان بهدار وند اشاره نداشته و این شاید عدم تمایل این بی بی و ملا نجیب زاده به سبب غرق در مسائل معنوی و دینی اسلامی، عبادی خود بوده است.
از جمله دیگر خواهران ملا خاتون جان ( ملا خاطی جون ) می توان به بی بی شاه پسند ( بی بی شاهی جون ) همسر جعفر قلی خان دورکی و بی بی ماه پسند ( بی بی ماهی جون ) همسر آ محمد قلی پِل اسیوند اشاره نمود.
۲۸- همسر آ اصلان احمد خسروی زراسوند و مادر شاعر نامدار بختیاری آ داراب افسر بختیاری
۲۹- از اسم او و نام همسرش اطلاعی ندارم
۳۰- همسر ایشان یکی از افراد تیره احمد خسروی زراسوند بختیاری
۳۱- همسر نصیر خان صارم الملک ( سردار جنگ بختیاری )
۳۲- همسر اولش علی قلی خان چهار لنگ محمد صالح بود و از او سه پسر به نامهای سهراب (که در کودکی فوت کرد) ، محد علی خان و شهید علی مردان خان ( شیر علی مردان ) داشته است. و از همسر دومش فتح الله خان فرزند مصطفی قلی خان (پسر عموی خود بی بی مریم)، پسری بنام مصطفی قلی خان داشت.
مادر بی بی مریم، بی بی فاطمه نام داشت که دختر علیرضا خان چهار لنگ کیان ارثی بوده است. بی بی فاطمه از عمو زادگان محمد تقی خان چهار لنگ کیان ارثی و به علی مردان خان بزرگ چهار لنگ محمد صالح و زمان خان چهار لنگ کیان ارثی نسب می برد. ( نگاه کنید به شجره نامه تنظیمی بی بی مریم )


(تصویر ب: شجره نامه مادری بی بی مریم بختیاری / تدوین شجره نامه: فریبرز فروتن)

شرح اسامی مندرج در شجره نامه مادری:

۳۳- علی مردان خان چهارلنگ محمد صالح نایب السلطنه شاه اسماعیل سوم صفوی بوده که دخترش را به عقد زمان خان کیان ارثی چهار لنگ در آورد. پدر علی مردان خان حیدر آقا نام داشته و عموی او حاجی بابا خان بود.
علی مردان خان پسری به نام حیدر فقا داشته که در حیات خودش در گذشت. تنها اولاد باقی مانده علی مردان خان یک دختر بوده که به عقد زمان خان کیان ارثی درآمد. در شجره نامه ی بالا به خوبی نمایان است که بی بی مریم به علی مردان خان بزرگ محمد صالح چهار لنگ و زمان خان کیان ارثی چهارلنگ نسب می رساند. سردار ظفر بختیاری معتقد است که خواهر علی مردان خان به عقد زمان خان کیان ارثی درآمده است اما مهراب امیری در کتاب حکومتگران بختیاری عقیده دارد که دختر علی مردان خان چهارلنگ محمد صالح به عقد زمان خان کیان ارثی رسیده است. در هر صورت چه خواهر یا چه دختر نسب به آنجا می رساند.
۳۴- بعد از محمد تقی خان چهارلنگ کیان ارثی، علیرضا خان به عنوان جانشین او به ریاست طوایف کیان ارثی برگزیده می شود. خواهر علیرضا خان زن محمد تقی خان چهارلنگ کیان ارثی است و همسر علیرضا خان بی بی آقا بیگم نام داشته که خواهر حسین قلی خان ایلخانی بختیاری است.
۳۵- همسر حسین قلی خان ایلخانی بختیاری بوده و از عمو زادگان محمد تقی خان چهارلنگ است. ضمناً محمد تقی خان چهارلنگ شوهر عمه ی بی بی فاطمه است.


* عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد هواز، پژوهشگر فرهنگ بختیاری

مطلب مرتبط:
- فراخوان غیردولتی برای نکوداشت سردار مریم بختیاری به مناسبت روز زن
کد مطلب: 8268
Share/Save/Bookmark
ابراهیم ذلکی بختیاری/الیگودرز
۱۳۹۳-۰۲-۰۸ ۱۹:۵۶:۰۹
بسیار تحلیلی و پرمایه بود. جوان است ولی بامعلومات. جامعه لر و بختیاری به وجود این چنین محققان و پژوهشگران باسواد بایستی به خود ببالد
ایلام سرزمین باستانی لر
۱۳۹۳-۰۲-۰۶ ۱۴:۴۰:۱۲
نامت جاودان باد بی بی مریم سردار والامقام افتخار هر لر و تمام ایرانیان-
ملکه شهبانو ناپیر آسو یکی دیکر از افتخاران بسیار دور لرها یعنی 1250 پیش از میلاد می باشد - قابل توجه محققین و دوستداران فرهنگ باستانی لر که جا دارد در خصوص شناخت بیشتر این ملکه هم تحقیقاتی صورت پذیرد.
سلیمانی از مسجد سلیمان
۱۳۹۳-۰۲-۰۴ ۱۵:۰۶:۴۶
برادر عزیز و گرانقدرم به این تلاش و زحمتی که برای ثبت تاریخ قوممان کشیدی احسنت و دست مریزاد میگویم و از درگاه اهورمزد برای شخص جنابعالی سلامت و جایگاه رفیع علمی و اجنماعی را درخواست مینمایم . امید است در آینده نچندان دور شاهد رونمایی از کتاب تارخ قوممان به نگارش درآمده از قلم روان و پرمعنای حضرتعالی باشیم. برادر شما افشین سلیمانی
سعیدی.ایذه
۱۳۹۳-۰۲-۰۳ ۱۹:۴۷:۴۶
مطاله کردم . مطالب و مباحث خوب و جدیدی را تاریخ بختیاری واکاوی نمودند. واقعا وقت گذاشتند. البته ایشان فرزند آفروتن بابادی یکی از بزرگان ایل بابادی هستند و چنین انتظاری اژ ایشان می رفت. تندرست باشند و خداوند او را برای قوم بختیاری و لر حفظ کند.
عباس باوری
۱۳۹۳-۰۲-۰۳ ۱۸:۲۱:۰۵
دستمریزاد، به هر جهت در زمینه حفظ تاریخ ایا و سمتند سازی و تجمیع آثار، و ذکر و ثبت احوال شخصیت های تاریخ معاصر لر و بختیاری، توجه به تاریخ شفاهی و ارزشمندی این شاخه از تاریخ است.دوست عزیز و گرامی ام جناب آقای دکتر فروتن، الحق چه با حوصله و بردباری و با تمسک به تفحص و جست وجوی اسنادی، شجره نامه کاملی با توضیحات در شرح شجره نامه ارائه فرمودند و حق مطلب را به درستی ادا نمودند. بخیر وشادی!
احمدرضا عبدالهی
۱۳۹۳-۰۲-۰۳ ۱۶:۳۶:۲۶
درود بر شما آقای دکتر فروتن . به مطالب مهمی اشاره کرده اید و این موضوع یکی از شیو ه ها و راه های مهم و مستند تحقیق و پژوهش است و از این طریق می توان رازهای نهفته در تاریخ یک خانواده ، یک طایفه ویا یک قوم را روشن ساخت
دانشجوي كارشناسي ارشد
۱۳۹۳-۰۲-۰۳ ۱۴:۱۰:۵۲
درود بر دانشمند ايل بختياري ، اختر جاودان فرهنگ و ادب ، فخر فرهنگ و ستاره اقبال ما استاد فروتن عزيز
وقتي پيامكی درباره مطلب شما به دستم رسيد . خيلي خوشحال شدم از اينكه مطلبتان را در اينجا ديدم. در پايان از همه شما تشكر مي كنم
مهراب اماني بابادي
۱۳۹۳-۰۲-۰۲ ۱۰:۵۰:۲۴
درود بر دانشمند بختياري و افتخار ايل بزرگ بابادي آ فريبرز فروتن که مايه سربلندي ايل و اصالت ماست.
محمد غیبی
۱۳۹۳-۰۲-۰۲ ۰۸:۲۸:۴۹
جناب فریبرز فروتن از خانواده های اصیل و بنام است . مرحوم پدرشان آ علی صالح فروتن انسانی شایسته و وارسته ، بسیار سخندان و سخنران بود. نام و آوازه مرحوم آعلی صالح نه تنها در هفت لنگ که در چهارلنگ هم بلند بود. بلندی این نام را از جهات مختلف می توان برشمرد. مرحوم آعلی صالح فروتن در حل و فصل و منازعات ایلی تبحری خاص داشت. وی انسانی متواضع و فروتن بود و از خصوصیات برجسته ایشان احساس مسئولیت و تعلق خاطر به همه ی طوایف داشت، هرگز حاضر نبود که دو طایفه با هم دشمنی و عداوت و کدورت داشته باشند و این مرد بزرگ نسبت به این موضوعات بی تفاوت باشد. مرحوم آ احمد فروتن هم که اخوی مرحوم آ علیصالح بود هم انسانی تحصیلکرده و در روزگار خویش جایگاه والایی در بین اقوام مختلف داشت. در دستگاههای دولتی بسیار قابل احترام بود . بخش عمده ای از وقت این دو برادر صرفا برای رتق و فتق امورات ایلی بود. چون ایلات و عشایر بختیاری احترام ویژه ای برای این دو برادر قائل بودند
نتیجه: پس جای تعجب نیست با تواجه به سوابق و پیشینه خانواده محترم فروتن جناب دکتر فریبرز فروتن دغدغه کتابت و مقولات تاریخ بختیاری را داشته باشد. جناب فروتن سالهاست که در نویسندگی کتب تاریخی و حوزه های مختلف کار می کنند و در نوشتن بسیار اهل فن و از مهارت خاصی برخوردار هستند . در یک کلام باید گفت جناب فریبرز فروتن فردی لایق و محققی جامعه در کتابت کتب تاریخی هستند و برای این برادر و همتبار خوب آرزوی توفیقات و ترفیعات بیشتر را از خداوند منان خواستارم.
ا-جهانگیری
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۲۳:۴۲:۲۷
با سلام خدمت دکتر فروتن
جا دارد از زحمات شما برادر ارجمند که حقيقتا یک اندیشمند توانا در همه عرصه ها بلاخص تآلیفاتی که در زمینه شناساندن هرچه بیشتر فرهنگ بختیاری به عموم جامعه ایرانی داشته اید تشکر و قدردانی نمایم و امیددارم در آینده نیز از دریای بیکران علمی جنابعالی بی بهره نشویم
نعمت اله اسدی اهواز
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۲۲:۲۵:۱۷
با تشکر از استاد بزرگوار دکتر فروتن مقاله جامعی بود استفاده کردیم
قنبری
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۱۶:۳۸:۱۸
از اینکه به شجره نامه مادری نیز توجه شده جای تشکر و قدر دانی دارد. بنظرم کار بدیع و منحصربفردی است. سپاس من از تهران به محقق گرامی و با اصل و نسب بختیاری آفریبرز فروتن عزیز
جوانمردی
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۱۵:۴۷:۵۳
همکار فرهیخته، عالی بود
بدون نام
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۱۵:۳۶:۰۲
قطعا تلاش بسیاری پشت اینهمه اطلاعات هست که قدردانی برادران و خواهران ایل بزرگ بختیاری را به همراه دارد..
کریمی
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۱۴:۰۵:۱۶
بسیار عالی
از دیدگاه خردمندانه ای به نکوداشت این بانوی گران قدر پرداختید
بختیاری
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۱۴:۰۱:۱۱
احسنت به این اشراف کامل شما به تاریخ بختیاری
بختیاری ایذه
۱۳۹۳-۰۲-۰۱ ۰۰:۱۱:۱۹
درود خدا بر شما استاد فروتن. استفاده کردیم.